Jumat, 02 Juli 2010

1 TETALONIKA



Mbuku 1 Tetalonika yi, eebe mbanak pekkaga’lek logonet, aa’nduk pekkoorak nogo yi o.

O kota Tetalonika nogo ti, it aap Oroma unde menggam propinsi Makedoniya paga wonagagerak. It Ala apuri kota Tetalonika kuwak eeko nogogwaarak nogo ti, at Pawulut kota Pilipi teppunuk kota Tetalonika nage nagagerik, obeelom wone o Tetalonika yoranet nage nagagerak paga it ando abet mbakwi iinok, kuwak eeppiyareegerak. Kuwak eekwi me, it aakumi Yakuri mendek nen yogo logonet, “It aap Yakuri mendek lek endekem mendek nen nit Yakuri eeko logorak wone yugu nogo woppunuk, mugurok noorak mendek Pawulut nen mamuninabit nage paga Ala apuri aganake yi, nineebi o,” yinuk, Pawulut inom ogookkologogwaarak.

At Pawulut ineebi mba’nuk ogookkologwe nogo Pawulut konembunuk, o Tetalonika mbo punuk, o Mbereya nagagerak. Nage nagagerik, ti’nuk, o Korindut unggwi nanuk awo wonage me, at awot Timotiyut nen, “It Ala apuri o Tetalonika inobaabut ndogop aret wonogwe o,” yinuk, liiru mbanogo nappereegerak nogo waganeegerak. Wagangge nagagerik, liiru mbanogo it Ala apuri o Tetalonika kuwak eekwi nogo nappereegerak.

Liiru aa’nduk yi mbanogo nappege logonet, “Kit Ala apuri o Tetalonika wonogwe nogo, kiniki kwi’ndak nu’lek wonogwe, kiniki abet mbareegutak wone nogo liirogon porogo logonet eerit nogwe, niniki-kiniki kunik aganabit nogwe, eekwi nogo an konengge nagarik, nale’nggen nen, Nogoba Ala wa, yinuk, keyage waki o,” yinuk, yoragagerak.

Yorage nagagerik, at Pawulut nogo inenggela’me awo wonage logonet, eerit nage nagagerak nogo abeko logowak nduk, yorage, ti’nuk, it nogo nen, “Yetut peebi woroorak nogo ti nonggop o,” yinuk, at Pawulut kin wokkogwe iinok, onggo yorage, eereegerak. It nen yogo logonet, “At Yetut awo waga’lek kagak, kanggwi niinok, ineenik mondok logorak mendek nit kolaagun ili lek a?” yinuk, yogwe, ndi, “Yetut ne mandenom woraagin o” yinuk, yogwe, eekwi me, at Pawulut nen it yorogo logonet, “Kit Ala apuri o Tetalonika wonogwe yi, Yetut woroorak kiniki abu lunik wonage nogo, woraawak nduk, kinale’nggen paga tokkogo logonet, kineyabu eekko’net nugu logonip o,” yinuk, yoragagerak nogo liiru mbanak wonage o.

----------------------------

ALA APURI O TETALONIKA MENDEK INAKE LIIRU AA’NDUK MBANEEGWAARAK WONE

11 Noreewi o. Kit Ala apuri ninogoba Ala ninowe Yetut Keritut kinom kunik o Tetalonika kuwak eeko monggotak nogo, an Pawulut kunduk, Tiliwanut kunduk, Timotiyut kunduk, nen wone ambi yokkiraawi o. Ala iniki kunik nen wokkirage, kiniki ugun tayenak ale’nggen logobagip nduk, eeppinagage, eeke logogin o.

It o Tetalonika mendek abet mbareegwaarak wone

2 Nit tamban eeko monggoorak me, eeko logonet, kit abok kiinok kulinik-kalinik Ala, “Wa,” yogo monggoorak.

3 Kit abet mba’nuk eerit nugwi, aakumi kiniki kunik nen nggwiirit-nggwaarit obeelom eeppiinet nugwi, ndi, ninowe Yetut Keritut paga kiniki lunik wonogwe me, aaninggin kinoba age kagak kinogogumbuk logonet waganggwi, eekwi nogo ti, aberak logonet, ninogoba Ala yogo monggoorak o.

4 Noreewi o. Ala iniki kunik eekkinake logonet, miikkinabeegerak ti, nineenu aret o.

5 Nit nen wone obeelom wone yokkira wogogurak nogo ti, we nit ninoone paga mban lek o. Ata, Aberiniki omaawi eeppinanege kagak, yokkirogogurak paga kinikime nen, “Ie! Wone yi, mondok abet aret yo’nirogwe iigo o,” yinuk, waganeegutak nogo o. Kit mamunggolaabagip nduk, nit kinenggela’me logonet, nonggop eerit nogo nogogurak nogo ti, kineenu aret o.

6 Maluk eeppinagagwi iigak, Aberiniki nen kiniki ale’nggen eekkinake kagak, wone waganggo nogogutik, nit ninowe ninom eeko monggoorak nogo ndakndak aret eeko nogogutak.

7 Togop eeko nogogutak me, it aakumi abet mbakwi o Makendoniya inom, o Akaya inom, abok aret kit paga in wakkagak eeko agaarik o.

8 Kit eekwi paga ninowe wone nogo o Makendoniya inom, o Akaya inom, time mban wiganinuk noolik o. Ata, yi awi ndi awi abok aret kit Ala abet mbareegutak nogo wiganinuk nagagerak me, nit wone ambi yorogo logorak lek aret kogo o.

9 Nit kiya wogombareegu, wo’ninabeegutak nogo inom, kugiwak eeko nogogutak nogo mbo punuk, Ala abet aret eenik menggerak nogo mugurok nogo logobagip nduk miikkologogutak nogo inom,

10 ndi, Ala nen at aput Yetut kambunuk nogo menggam nen eenik agago mippege mbareegi, peebi anini nen nit maluk eeppinanege kero, ninagap ndareegerak Yetut mbogut paga nen wambi woroorak nduk, kit tokkogo monggotak nogo inom, abok aret nit yo’nirogo menggaarak.

2 Pawulut o Tetalonika logonet, eeke nagagerak wone

1 Noreewi o. Nit we aanom warogo kiya woroolik nogo ti, kit kineenu aret o.

2 Nit o Pilipi wonogwe niigak, aaninggin-paaninggin ninoba pinanugwi, miyuk-meya eerogo pinanugwi, eereegwaarak kineenu nogo kwe, kagak, Ala nen yo’niragagerak wone obeelom wone nogo it apit aret, “Nineebi o,” yogwe iigak, Ala yeenggwa nirage me, ninagabiti mbaka’- lek yokkirogo nogogurak nogo o.

3 Nit kinaruk wako logonet, yokkirogo monggoorak nogo ti, nit nineenggo’lek logonet yokkirogwe, nit ambi kolaawok nduk yokkirogwe, kinambokan laganuwok nduk, pilit wone yokkirogwe, eekulik o.

4 Ala nen ninabut mbambunuk, obeelom wone unde eeppinaneegerak nogo ndak-ndak aret yokkirogo monggoorak. Kit kinikilom mbarubagip nduk yokkirogwe lek o. Ata, at niniki lombonninake menggerak Ala nogo inikilom mbaruwak nduk, yokkirogo monggoorak.

5 Niniki laakot logonet, ninoone yokkirogo logolik ti, kineenu aret o. Kit kinageerok ambi kolaawok nduk, ninoone, “Ai-ao,” yogwe ti, at Ala eenu me, yuulik mban.

6-7 Ndi, Keritut ayonggo nugu logowok nduk nappiigak agago pinaneegerak me, ninoone omaawi yokkiroorak op aret kwe, kit inom, it aakumi alik inom, nit ninendage tiyappinanuwak nduk, woroolik o. Ata, kwe ambi at aagaluk abuwa nen ogome lamoppunuk oone yanggorogon yoge menggi kwak, nit kinenggela’me logonet, togop aret ninoone yanggorogon aret yokkirogo nogogurak nogo o.

8 Kinabuwa lombok mbako logonet, kit niniki kunik eekkinabeegurak me, obeelom wone ti mban yokkiroorak mbarulik o. Ata, kinake lombok kambuurak kenok perak, op aret mbareegurak.

9 Noreewi o. Nit eerit mban nogo logonet, ndeyak eerogo pinaneegerak nogo ti, kiniki abe’nip o. Ala nen yo’niragagerak wone obeelom wone nogo yokkirogo logonet, “Kit mban ambinom aaninggin kinoba pinagukwak,” mba’nuk, nit nen liingge inom, oonikiya inom, eekko’net nogo nogogurak nogo o.

10 Kit abet mbareegutak nogo nit kinenggela’me logonet, Ala wone liippunuk eekwi, ndi, maluk eeka’- lek abu obeelom eereegurak paga kinoone ambi ninoba pinanega’lek wonogwe, eerit nogogurak nogo ti, Ala niige, kit kunduk niigwi, eereegutak o.

11-12 Ala mondok tiyanak logonet, “Kit tiyappinagakit nduk, nabu’me woraanip o,” yinuk, ayonggo pinagareegerak nogo, iniki mbake ndak-ndak eerit nogo logobagip nduk, aap ambi apuri kenok yorage nogo kokwak, nit togop aret niniki aganggen kerek togon kit kinalitak lombok kinaruk wakwi, kiniki eyak wappinagagwi, kini wuppinagagwi, eeko nogogurak nogo kineenu aret o.

13 Togop me, Ala wone yokkirogogurak konenggo logonet, “Yi we aakumi inoone lek o. Yi Ala wone nit abet mbakwi ninikime koonninake menggerak wone abet aret o,” yinuk, waganeegutak me, nit puk aga’lek kulinik-kalinik, “Ala wa,” yogo monggoorak.

14-15 Noreewi o. It aap Yakuri nogo nen it Ala yorage kagak yoraga nogoinookwi, ninowe Yetut warogo pugwi, ndi, nit kunduk mugogo nappinanugwi, eeko nogogwaarak nogo nen it Ala apuri Keritut Yetut inom kunik logonet, o Yureya yi awi ndi awi kuwak eerit nogo menggaarak piyaginabit nogo nogogwaarak nogo ndak-ndak, it kinowe-kinawot nen kit togop aret eeppinagagwi iigak kinogogumbuk logonet, waganeegutak me, it inogogumbuk logonet, waganggo nogogwaarak ndak-ndak, kit togop aret waganggwi kiigi o. It Yakuri eereegwaarak nogo ti, it aakumi abok ineebi mbako logonet, inom ogoorak wonogwe me, Ala kunduk, inikilom inombakeelik mondok eebi inombake menggerak o.

16 It aakumi endekem mendek Ala nen inagap ndariyak wone, “Kit yorogo logorak lek o,” yinuk, non mbambinanogo menggaarak me, it maluk ambi nabek mban eerit wogoga, wogoga, “Ti kuli ari nawak,” koonak nogo paga ari nage kenok Ala anini inoba piige menggerak nogo ndakndak, yogondak anini mondok it inoba piige agaarik o.

Ne ambi paga pegiya noorak mbareegerak wone

17 Ndi, noreewi o. Nit perak, niniki kinoba aberak mban wonogwe kwe, ne ambiriluk nineebe alitak wonogogurak me, mbet-mbet pekkiya woroorak, “Ao,” lombok mbako logonet, wakkagak mban eereegurak kwe, meek aret agagerak o.

18 Noreewi ninom pekkiya woroorak mbakwi, ndi, an nalik ne ambit paga lek o. Ata, kulinik-kalinik pekkiya woroorak mbake, eereegurak kwe, Ibilit nen non mbanogo pinanege kenok, wonogo ogoorik o.

19 Nit niniki lunik inom, niniki ale’nggen mbakwi inom, obeelom eekwi niinok nggare-nggare mendaarak yippinanege kenok, wogoppatiyak nogo inom, ti taamini mbakop? Lek o. Nit ninowe Yetut wage kenok eeppinaniyak nogo ti, kit abet mba’nuk eerit nugwi paga aret o.

20 Nit tiyappinanugwi, niniki ale’nggen eerogo pinanugwi, eeriyak ti, kit kineebe paga aret o.

Pasal 3 1 Togop me, ambinom puk logorak abu meek ee’ninake mbareegi, an nalik o Atina taati neegak,

2-3 at ninawot Ala ayeloman Keritut eeke nagagerak obeelom wone ninom yorogo monggoorak Timotiyut nogo nen, it aakumi aaninggin kinoba pinagagwi paga wone ti, “Nineebi o,” yinuk, mbo pugwi kiyo, kit abet mbakwi nogo nu’lek agago pinagage, kit kiniki eyak wappinagage, eeke logowak, mba’nuk, at kinake nappi wogogurak. Nit togop aret eeppinanogo logorak Ala nen koonogo pinaneegerak kineenu aret o.

4 Kit ninom logonet, awo eeppinanega’lek kagak, “Aaninggin eeppinanogo logogun o,” yokkirogo nogogurak nogo, a’me aret agagerak ti, kineenu aret o.

5 Togop me, an ambinom puk logorak abu meek ee’nake mbareegi, at niniki nggagangge menggerak nogo nen kit kiniki nggaganiyak kagak nit aanom warogo wone yokkirogo nogogurak kero, niniki piirik logonet, kit kiniki abet mbakwi nogo nonggop wonogwe an neenu arikit nduk, aap Timotiyut kinake nappi wagagirak nogo o.

6 Ndi, yogondak perak, at Timotiyut muk kit wonogome nen nit niya wagaarak o. Ndi, niya wage nagaarik, wone obeelom wone kit kiniki abet mbakwi wone inom, aakumi kinom kiniki kunik aganakwi wone inom, ndi, nit nen, “Kit kiyaawok lak, ao,” mbakwi kwak, kit nen, “It iyaawok lak, ao,” ninomba’nuk, kulinikkalinik ninoba abeko logonet, kinale’nggen mbakwi nogo inom, yo’nira wagaarak o.

7 Togop me, noreewi o. Aaningginpaaninggin ninoba pinanugwi iinok, niniki aaninggin ndugu agan koonit nogwe me, kit abet mba’nuk eeritnugwi nogo yo’nira wage mbaki, niniki kwi’naga o.

8 Ndi, yogondak kit kinowe kiniki kunik logonet, mondok nu’lek wonogwe kiinok, nit aaninggin nen niniki wakkolaagun lek o. Ninale’nggen logonet, eerit nogo logogun aret o.

9 Kit eerit nogwe paga nit niniki ale’nggen ambik ee’ninake me, “Ala wa,” yinuk, at yogo monggoorak nogo ti, at eenu aret kwe, iya negen ambi ngge mendek yorubok ee’ninake agaarik o.

10 Nit kinetenggen kiigo logomonggoorik, kit abet mbakwi wone nogo ambi yobok ari kero, yokkiraawok nduk, ko’lu-kii’me ninoone aganggen kerek togon kinake tamban eeko monggoorak. 11 Nit pekkiya woroorak nogo ninogoba Ala lombok ninowe Yetut imbirak nen tu mbininogo pinani woraawak nduk, tamban eeko monggoorak.

12 Nit nen kit niniki mondok kunik eekkinakwi nogo kokwak, kit-kit inom, aakumi abok inom, ambinom niniki-kiniki kunik aganako logorak ninowe nen eekkinake,

13 ndi, ninowe Yetut at apuri ake leenak inom wogo logomenggaarik, “Kit kiniki nu’lek logonet maluk eeka’lek abu obeelom eeko nogootak me, nogoba Ala oone kinoba pinagagin lek aret kiigi,” yinuk, yokkirage, eeke logowak o.

4 At ake leenak logorak yoragagerak wone

1 Ndi, noreewi o. Wone irip paga iluk ambi yokkiroorak mbakoorak me yokkiraawi o. Ala inikilom kinombaruwak nduk, “Nonggop eerit nogo logorak?” mamunggirogogurak nogo, muk eerit nogwe aret kwe, ambinom mondok nggwok togon eerit nogo logobagip nduk, ninowe Yetut nen yo’- nirage kenok lengganogo yokkirogo o.

2 Ninowe Yetut nen, “Yoret o,” yinuk, yo’nirage mbareegi, wone, “Yogop ee’nu, ndogop ee’nu,” yinuk, lengganogo yokkirogo nogogurak ti, kineenu aret o.

3 At Ala nen kit maluk eeka’lek at ake leenak logorak mbake nogo ti, kit kumi ugun wurinabit noorak mage nduk, yereegerak o.

4-5 It aakumi endekem mendek nogo nen Ala ineenggo’lek logonet, aganggen aganake kenok kumi ugun-ugun eeginabit nugwi nogo kwak, kit togop eeko logorak mage o. Ata, kinalitak lombok kinendage op logobagip nduk, “Ala endage paga lambumbinanuwak o,” yinuk, maluk eeka’lek inabuwa mbako logonet, kologo logonu o.

6-7 Nit maluk eerit nugu logowok nduk, at Ala nen mii’ninabulik o. Ata, maluk eeka’lek at ake leenak logowok nduk, mii’ninabeegerak me, nit aa’nduk ninoone omaawi paga yokkirogo nogogurak nogo ndak-ndak, maluk togoti eekwi iinok, Ala nen onggo koonogo eeppinanege menggerak me, kinoreeluk ambi maluk eeppege logonet, at akwe kote wuriyak mage o.

8 Togop me, aap ambi nen, “Wone yi, Ala nen yegerak lek o. Aakumi nen aret yagaarak o,” yinuk, taganogo mbo pege kenok, at nen aakumi mbo piige ti lek o. Ata, at Aberiniki wo’nirage Ala nogo aret mbo pege menggerak o.

9 Kinoreewi kinom kiniki kunik aganabit nugwi nogo ti, Ala nen muk mamunggiragagerak me, wone ti mendek ambi liiru mbanggiroorak lek aret kagi o.

10 Kit kinoreewi abok o Makendoniya menggaarak nogo, abet aret kiniki kunik aganakwi kwe, ambinom kiniki kunik aganako logobagip nduk, lengganogo yokkirogo o.

11-12 It aakumi abet mbaka’lek mendek nen kit liirogon eerit nugwi kiinok, kinayuk wuko logowak nduk, at ambi eerit nage paga kiniki panggombegak eerit nagup o. Ata, kit kinendage op logobagip nduk, kiname liirogon logonet, kit kinobaalombok mban eerit nugwi, ndi, kineenggi omaawi logobagip nduk, nit aa’nduk kinaruk wareegurak nogo liirogon aret eekwi, eeko logobagip nduk, wone lengganogo yokkirogo o.

Ninowe woroorak wone

13 Noreewi o. It aakumi kambunuk nonggop ogo menggaarak wone nogo, kineenggo’lek logorak ti, nineebi o. Aakumi ando iniki lunik ambi lek me, inore ambi kangge kenok iniki wakkologo mengga kwak, kit kiniki togop aret wakkologo logokwak, mbininogo yokkiraawi o.

14 At Yetut kangge nagagerik, mi’nagagerak nogo nit abet mbakwi kenok, it aakumi Yetut inom kunik logonet, kambeegwaarak nogo at Ala nen ineenik agago mippiyaagin abet aret mbako logowok o.

15 Ninowe yereegerak ndak-ndak, at wage kenok, it aakumi kambeegwaarak nogo wonogwe iigak, nit awo nineenik wonogwe nogo ninaa’- nduk lagi nagun lek o.

16 At ninowe lombok kuum ari, yonggo mbogut paga inowe nogo oone ari, Ala amendek oone nggwok eeka trompet nogo oone eeke, eeko logonet, ninowe mbogut paga nen wambi wage kagak, it aap Keritut inom kunik logonet, kambeegwaarak nogo, at Ala nen inaa’nduk mippiyaagin o.

17 Mippiige logomenggerik, ti’nuk, nit nineenik awo wonogwe nogo, it ninom ndugwi enggela’me oolo taati ninowe ninom lambunuwok nduk, wo’niren nagin o. Wo’niren nage kenok, ninowe ninom mondok-mondok aret logogun o.

18 Wone ti, ninowe nen aret yo’niragagerak me, ti paga kiniki eyak wat-wat eeko logonip o.

5 Ninowe wage kero tum wako logorak wone

1 Noreewi o. Yi eeriyak wone yokkirogoorak nogo ti, “Ndi eyom paga woraagin a, o lagi nage, wambi wage, eeke paga woraagin a?” kineenu arubagip nduk, liiru mbanggiroorak lek o.

2 At ninowe woroorak eyom nogo ti, aap yogoot wagangga nen oonikiya wogo menggaarak nogo pogom woraagin ti, muk kineenu aret o.

3 It aakumi nen, “Wone ambi ninoba aga’lek nit abok obeelom aret me, niniki ale’nggen aret ogoorik o,” yogwe iigak, kwe abila aagaluk nda’- nariyak eenggo’lek me, enegen pagak ari nogo pogom, ninowe abera’lek me wage logonet, mondok lek eerogo piya woraagin me, it ambi mbo nagun abu lek aret o.

4 Togop me, noreewi o. Kit perak, kiniki o apit pogom kobak wonogwe lek o. Aap yogoot wagangga nen o ambime unggwage kenok, inogut nage nogo kokwak, kit togop kinogut nagin lek o.

5 Kit abok aret aakumi o apit paga logonet eeko menggaarak nogo pogom lek o. Ata, eya paga logonet eeko menggaarak mendek kit aret o. Ndi, it aakumi oonikiya paga eeko menggaarak pogom kit lek mban. Ata, it liingge eeko menggaarak nogo pogom kit aret me,

6 it aakumi ando nogo yugu menggaarak nogo pogom nit togop nogo yugu logorak lek o. Nit nogolumok yaga’lek tum wako logowok o.

7 It aakumi nogo yugu menggaarak nogo ti, oonikiya aret nogo yugu menggaarak. Ndi, it amburu kumili aganabuwok nduk, nonggo menggaarak nogo ti, oonikiya aret nonggo menggaarak kwe,

8 it liingge eeko menggaarak nogo mendek nit aret me, nit nogolumok yaga’lek tum mban wako logowok o. Tum wako logonet, nit niniki abet mbakwi, aakumi niniki kunik aganakwi, eekwi nogo paga ninarin pogom yirikkologwe, ndi, aap wim nambuka anobak me warukwak nduk, petagi mbuti mendek yirikkolage nogo kwak, ninagap nda’ninaburak niniki lunik wonage nogo abekwi, eeko logowok o.

9 At Ala nen anini ninoba pinanikit nduk, leenogo pinanulik o. Ata, at ninowe Yetut Keritut nen ninagap ndaruwak nduk, leenogo pinaneegerak o.

10 At ninom nineenik mondok logowok nduk, nit ninake kambeegerak me, nineenik wonogwe kenok, kanggwi kenok, op mban aret o.

11 Togop aret me, kit kinikieyak wat-wat eekwi, ndi, at ambi nen at ambi iniki kole eekak eekwi, eerit nugwi nogo yogondak ndakndak aret eerit nogo logonip o.

Inaruk wareegwaarak wone

12 Noreewi o. “It aap kinenggela’- me nabenak mban eeppinagagwi, ninowe inom kunik logonet kinarum wonogwe, ndi, kini wuppiigwi, eekwi nogo liippiigo logonip o,” yinuk, yokkirogo o.

13 It eerit nugwi ti paga kit kiniki kunik eeginako logonet, tiyappiigo logobagip nduk, yokkirogo. Kit kiniki ambit lambunik logonip o.

14 Ndi, noreewi o. It aap iniki nen alik eerit nugwi iinok, inaruk wakwi, aaninggin inoba age kero, inagabiti mbakak nugwi iinok, iniki kwippiigwi, iniki awo kole aga’lek kenok, eyak wappiigwi, ndi, aakumi abok kinoone yanggorogon yorogwe, eeko logonip o.

15 Maluk onggo-onggo eekwi iyo, liippiigo logonip o. Kit-kit inom, it aakumi abok inom, obeelom mban eekak yuwak nduk, liippogo logonip o.

16 Kiniki ale’nggen mban mbako logonip o.

17 Puk aga’lek tamban mban eeko logonip. 18 Keritut Yetut kinom kunik logonet, eerit nogwe kiinok, yi mendek ndi mendek eeppinagagwi nogo ti, Ala mbareegerak paga aret eeppinagagwi me, “Wa,” mban yogo logonip o. 19 Kani noguk ari menggi kwak, Aberiniki nogonogo puurak ti mage o.

20 Ndi, Ala nen yorage kagak, yokkirogwe wone nogo, miyuk-meya eerogo pugwi ti, mage mban o.

21 Yi wone ndi wone yogwe nogo abok aret abut mbambunuk, abe kenok mban nggirik-nggerok agago porogo logonip o.

22 Yi eekak ndi eekak eerit nogo logonet, maluk eraambe yelok kenok, mbo pogo logonip o. Wone yokkirogoorak ti, abok aret eeko logonip o.

Keyage wappiyareegerak wone

23 Ndi, yogondak niniki ugun tayenak ale’nggen logowok nduk, eeppinanege menggerak Ala nogo nen, kit kineebe at ake leenogo pake logonet, kinomaluk abu lek eerogo pinagage, ndi, ninowe Yetut Keritut woroorak eyom paga maluk kinoba pinagage kero, kiniki-kineebe abok aret enaani nggelorogon pinagago wonage, eeke logowak o.

24 At yonggo pinaneegerak nogo nen, yegetak alik mbeyok ariilik, abok liirogon aret eeke menggerak me, “Eeke logowak o,” yogoorak nogo aret eeke logogin o.

25 Noreewi o. Ninake tamban eeko logonip o.

26 Keyage wat-wat yogo logonet, kiniki kunik paga linggik-kambuk yogo logonip.

27 Nit liiru mbanggoorak yi, ninowe nen, “Yoret o,” yinuk, yo’niragaarak me, noreewi apit inenggaanom paga mbininogo yoraanip o.

28 At ninowe Yetut Keritut iniki kunik en eeppinagage logonet, kinarum aret logogin o. Noreewi wa!

KOLOTE



Mbuku Kolote yi, eebe mbanak pekkaga’lek logonet, aa’nduk pekkoorak nogo yi o.

O kota Kolote nogo ti, o Atiya Mbuuluk kota Epetut oonegen lagi wage menggim pa’nggwe time aret wonagagerak. It Ala apuri o Kolote kuwak eeko nogogwaarak nogo, at Pawulut nen wone yoragagerak paga Ala apuri a’nuk, kuwak eeko logolik. Ata, at Pawulut nen it aap Ala eyabu eeka o Epetut nen o Kolote nappiige mbareegi, wone yorogogwaarak paga waganggo nogogwaarik, kuwak eeko nogogwaarak. Ndi, it kuwak eeko nogogwaarak nogo Pawulut nen mbo piyoolik, ata, liirogon unde wogonake nagagerak.

Unde wogonake kagak, “It Ala apuri o Kolote wonogwe nogo aap alik mendek nen wone abe lek, maluk mendek kagak mamunirogwe nogo mugurok nogo agaarik o,” yogwe nogo aruk koneneegerak.

It aap ti, inanobak mondok yugum negen kumbunuk, yorogo logonet, “Kit Ala kineenu ogwe, abet aret kinagap ndaruwak nduk, it kugi o yi unde logonet eeriyak wone lengganogo yorogo menggaarak nogo inayuk wukwi, inagabolo mbanggo logorak wone yugu nogo ndak-ndak kit kinagabolo mbanggwi, eeko logorak aret o,” yinuk, agan wogo mbareegwa, wone yi yoragagerak. Wone alom liirogon eeko logowak nduk yoragagerak nogo ti, “Yetut Keritut nen mban ninagap ndake, obeelom eerogo pinanege, eerigin me, wone alik mamunggirogwe ti, pilit kagak, Nit Keritut apuri aret o, yinuk, mamunggirogo menggaarak me, wone ti mendek woorak mondok mage o,” yorage, “At Ala aput Yetut Keritut nen mban aakumi nggween paga wonogwe ninobaabut ngget mendek eerogo pinanege, at Keritut nen mban ninagap ndake, eerigin o,” yinuk, yorage, ndi, “Keritut ninom kunik wonogwe niinok mban nit aakumi nggween paga wonogwe yi, ninagap ndariyak niniki lunik wonogo ogoorik o,” yinuk, yorage, eereegerak.

Wone obeelom wone Ala apuri logonet eeko logorak mamunik abu tiyanak lombok wonage ti aret mugurok nogo logowak nduk, yoragagerak. At Pawulut nen liiru mbaneegerak yi, aap Tikikut nen wonok it Ala apuri o Kolote wonogwe nogo ira nawak nduk, nappege logonet, it Ala apuri o Kolote kuwak eeko menggaarak aap ambi endage Pilemon me, ayeloman Onetimut nogo ogoba Pilemon ti, ka nawak nduk, Tikikut imbirak nappiyareegerak.

-----------------

PAWULUT NEN ALA APURI O KOLOTE MENDEK INAKE LIIRU MBANOGO NAPPEREEGERAK WONE

1 1 Ala iniki mbareegerak paga Keritut Yetut ayonggo nappiigak mendek agago paneegerak an Pawulut ninawot Timotiyut nimbirak nen

2 kit abet mbareegutak Keritut kinom kunik ninoreewi Ala apuri ake leenak o Kolote wonogwe nogo, wone ambi yokkiraawi o. Ninogoba Ala iniki kunik nen wokkirage, ndi, kiniki ugun tayenak ale’nggen logobagip nduk, eeppinagage, eeke logogin o.

It eekwi paga Pawulut nen Ala, “Wa!” yoreegerak wone

3-4 Kit Keritut Yetut abet mba’- nuk, kiniki at oba panggombugwi, ndi, it Ala apuri ake leenak abok aret kiniki kunik aganakwi, eekwi nogo, kinabok ninaruk konenggo nogootik, kinake tamban eeko logonet, kulinik-kalinik ninowe Yetut Keritut ogoba Ala mondok, “Wa,” yogo monggoorak.

5 Ala ari menggerak wone obeelom wone yokkirogo logonet, “Kit abet mbakwi kiinok, kinake aago mbogut paga wonage o,” yinuk, aa’nduk yokkirogogwaarak nogo konembunuk, mondok kola noorak kiniki lunik logonet, kiniki abet mbakwi, kinoreewi kiniki kunik aganakwi, eekwi yogwe konenggo nogoorik, yokkirogo o.

6 Obeelom wone kinaruk konenggwi, Ala abet aret iniki kunik en eeppinagage menggerak wone nogo liippugwi, eeko nogogutik, abet mba’- nuk, waganeegutak kuli nen, yogondak awo aret kinenggela’me nen wiganinuk nage me, eyoonggen yi’- nage menggi kwak, yi o ndi o abok togop aret wiganinuk nage logonet, anggen abu alik negen yi’nage agaarik o.

7 Wone obeelom wone ti nogo, at ninom niniki kunik Ala ayeloman logonet, ndak-ndak eeko monggoorak Epaparat nogo nen aret mamunggiragagerak o. At Keritut ayeloman logonet, nit kinake eeriyak meek kenok ninobaane’me at aret kulinikkalinik eeke menggerak me,

8 Aberiniki nen eeppinagage kagak, ninikikiniki kunik eeko monggotak nogo, at nen aret yo’nira wagagerak.

9 Kit togop eerit nogwe ninaruk koneneegurak kuli nen puk aga’lek kulinik-kalinik kinake tamban eeko logonet, Ala nen eeriyak mbake menggerak abok aret Aberiniki nen kineenu eeppinagage logonet, yi wone ndi wone alom abok aret yelok kogwe, ndi, kiniki warak eeppinagage, eeke logowak nduk, Ala yogo monggoorak.

10 Kinake tamban eekwi ti, ninowe inikilom kinombaruwak nduk, ndak-ndak eerit nogo logonet, eyoonggen abe yi’nage menggi kwak, obeelom eerit nogwe, ndi, Ala eeke menggerak kineenu ogo logonet, kiniki kole ogwe, eerubagip nduk, kinake tamban eeko monggoorak.

11-12 It Ala apuri ake leenak nogo, Ala abu’me eya aago menggim logonet, pipuk eerogo piyareegerak kolaawak nduk, kooneegerak nogo, ninom ndak-ndak kolaawok nduk, niniki koonogo pinaneegerak me, aaninggin-paaninggin kinoba age kenok, kinaanaganggenggwi lek kiniki kwi’ndak nu’lek logonet, kiniki ale’nggen paga, “Ninogoba Ala wa,” yinuk, waganggo logobagip nduk, tamban eeko monggoorak. Kit kinikikwi’ndak logonet, waganggwi kiigak, at mondok tiyanak logonet omaawi paga yi mendek ndi mendek eeke menggerak nogo nen, kit ndak-ndak omaawi eeppinagage logowak nduk, kinake tamban eeko monggoorak.

13 At o apit aago unde menggim nit keele maarak negen wonogwe me, Ala nen ninagap ndarogo at aput iniki kunik nogo abu’- me pinani nage mbareegi,

14 ninonggo mbambunuk, wondet aago nugu logowok nduk, aput nogo nen ninomaluk lek eerogo pinaneegerak.

Keritut mondok tiyanak menggerak wone

15 Ala etenggen ninigen kaga’lek kwe, at etenggen ndak-ndak ti, Keritut aret me, liippogo ogoorik o. Ala aput manggu ndarak Keritut aret me, yi mendek ndi mendek wakkagagerak nogo, tebenak kagak, at mondok tiyanak aret agaarik o.

16 Ala nen eeriyak yoge kagak, mbogut paga mendek inom, nggween paga mendek inom, ninigen kogwe mendek inom, ninigen kaga’lek mendek inom, yi mendek ndi mendek abok aret aput nen mban wakkagagerak. Wakkage logonet, kugi nggween abu’na mendek inom, eyonggaame mendek inom, mbogut abu’na mendek inom, yi kugi ndi kugi yi mendek ndi mendek abok aret, at mban endage tiyappogo logowak nduk, ogobakkigirogo piyareegerak.

17 Yi mendek ndi mendek awo wakkaga’lek kagak at aa’nduk wonagagerak. At nen mban yi mendek ndi mendek wakkage nagagerik, unde wonage me, oone konenggo menggaarak.

18 Ala apuri yi awi ndi awi kuwak eerit nogo menggaarak lambuk togon Keritut eebe negen nit aret me, ninanobak kwak ti, at aret. Ndi, yi eekwi ndi eekwi alom unde nogo ti, at mban aret me, yi mendek ndi mendek abok aret tebenak kagak, at mban tiyanak logowak nduk, kambunuk nogo menggam nen aa’nduk at aret eenik agago mippereegerak.

19 At Ala nen, “An neebe nitok li’luk aago minggi kwak, naput mondok ndak-ndak aret logowak o,” yinuk, inikilom mbake logonet,

20 “Naput eyo karo-karo paga kangge kenok, yi mendek ndi mendek abok aret, an ninom ogoorak wonogwe nogo, amiya paga inonggo mbambunuk, an ninom lambuni woraagun o,” yinuk, kooneegerak me, at eereegerak paga mbogut paga mendek inom, nggween paga mendek inom, abok aret at amiya paga ninonggo mbambunuk, Ala ninom lambunogo pinaneegerak.

21 Kit aa’nduk maluk eeriyak mban kiniki koombunuk, eerit nogo logonet, Ala kinom ogoorak nda negen aret wonogogutak kwe,

22 Keritut nen wokkiren Ala enggaanom unggwi nage mbaremenggi, Ala nen, “Kit an napuri nake leenak logonet, maluk eeka’lek obeelom aret monggotak me, an noone kinoba pinagagin lek o,” yinuk, yokkiraawak nduk, at eebe aap aret age nagagerik, ninake kambeegerak nogo paga lambunogo pinaneegerak me, yogondak lambunik aret ogoorik o.

23 Keritut ti eereegerak nogo paga, Ala kinom lambumbinagareegerak me, wone obeelom wone kit konenggo nogogutik, abet mbako logonet, “Ala nen togop eeppinanigin kagi,” yinuk, kiniki lunik wonogwe nogo, mbo puurak mage o. Ata, o eyak wurabak kwak Keritut paga kiniki panggombunuk, wone abet mbareegutak nogo, kiniki nu’- lek logonet, mugurok nogo logonip o. Ndi, obeelom wone yi awi ndi awi abok aret wiganinuk nage nogo ti, an Pawulut ninom aret yorage logokit nduk, Ala ayeloman agago paneegerak aret o.

Andi-pandi eeppugwi iigak, inake eeke nagagerak wone

24 An andi-pandi eeppanugwi nogo ti, “Kit kinake aret eeppanugwi,” mba’nuk, niniki ale’nggen mbakeagarik o. Ndi, “Ala apuri yi awi ndi awi kuwak eerit nogo menggaarak lambuk togon ti, Keritut eebe aret me, iniki nu’lek logowak nduk, Keritut wako logonet, it ando nen warulik mbo pereegwaarak nogo, Ala apuri inake an neebe paga eeppaniyak op aret,” mba’nuk, niniki ale’nggen mbake agarik o.

25-26 Wone o maan nen yogondak kuli kote kumaarak kagak, aakumi nda’narit wundi wogo nogogwaarak kwe, yogondak iluk, it at ake leenak Ala apuri iinok, kin eeppiyareegerak Ala wone kit yokkirage logorak unde eeppaneegerak nogo ndak-ndak, it Ala apuri yi awi ndi awi kuwak eerit nogo menggaarak abok aret inake eeke logokit nduk, inayeloman agago paneegerak o.

27 Wone alik negen mondok iya lombok eeppinaniyak kagak kumaarak wonagagerak nogo, at Ala nen, “Peebi aakumi endekem konenggulik mendek inom ineenu eeppiyaakit,” mbareegerak nogo, yogondak iluk aret it at apuri ineenu eeppiigerak o. Wone kumaarak wonagagerak eebe nogo ti, Keritut ninom kunik wonogwe nogo aret. Ndi, ninom kunik me, peebi at ninom ndak-ndak tiyanak logowok nduk, eeppinaniyak niniki lunik wonogwe abet aret kola nagun nineenu ee’ninake niniki me wonage nogo ti, Keritut aret o.

28 Togop me, noreewi o. Kit ninapuri abok aret Keritut kinom kunik logonet, kiniki muk kole agaarak kenok, “Ala owagam wokkiren pinagi nawok,” mba’nuk, Keritut eeke nagagerak wone yokkirogo logonet, kinaruk wakwi, niniki abu kwippunuk, eekkinake mugurok mamunggirogwe, eerit nogo ogoorik o.

29 Kiniki mondok kole ogwe kiyaakit nduk, Keritut omaawi mondok alik negen eeppanege kagak, an puk aga’lek kit kinake mondok nggwiirit-nggwaarit eeke agarik o.

Pasal 2 1 It Laworikiya mendek inom, it ando an neebe ineenggo’lek inom, kinom abok aret obeelom mban eeko logobagip nduk, aaninggin tit kagak kwe, kinake nggwiirit-nggwaarit eeke minggirak nogo, kineenu arubagip nduk, yokkiragi o.

2 Kit abok kiniki ambit a’nuk, niniki-kiniki kunik eekkologo logonet, Ala wone kote kumaarak wonagagerak nogo ti, Keritut aret me, at eebe liirogon kineenu ogo logomonggotik, “Peebi ndogop eeppinanigin o,” yinuk, yugu nogo abok aret kineenu me, kinagabiti nen kiniki yungguppegak eeka’lek kiniki ale’nggen lombok logobagip nduk, kinake eeke minggirak.

3 Ala iniki warak nen mondok liippinaninuk, eeppinaniyak alom inom, yi wone ndi wone nineenu ariyak alom inom, kumaarak wonage nogo, kin kaawok nduk, tu paake menggerak kunci nogo ti, Keritut eebe aret o.

4 It aakumi inoone amburu ndikndik agan wogo logonet, nomonggiren tu alik paga nogwe iyo, wone ti yokkirage agarik o.

5 An neebe kinom time wonage lek kwe, niniki perak, kinom aret wonage me, kit kiniki Keritut oba panggombunuk, abet mbareegutak nogo nu’lek porogo logonet, mondok ndak-ndak eerit nogwe kiinok, an niniki mondok ale’nggen mbake agarik o.

Keritut ninom kunik me ale’nggen logorak wone

6 Kit aa’nduk nen, “Keritut Yetut ti, nit ninowe aret o,” yinuk, waganeegutak me, yogondak at kinom kunik logonet, yokkirage nogo konembunuk, mondok ndak-ndak aret eerit nogo logonip o.

7 Eyo omanggen nggween me yarak nu’lek logonet, mondok mili kwit agan lagangge menggi kwak, kit togop aret Keritut paga kinomanggen yarak logonet, kiniki kole ogwe, ndi, abet mbareegutak nogo nu’lek porogo logobagip nduk mamunggirogogwaarak nogo, ndak-ndak porogo wonogwe, eekkologo logonet, kiniki mondok aganggen kekererak lagi wage logonet, Ala, “Wa!” yogo logonip o.

8 It aakumi ambi eeppiyoorak lek kagak we inambokan laganuwok nduk, iniki koonogo yorogo menggaarak nogo ti, Keritut wone lek o. Ti, it inombomini wandek inom, it kugi inayuk wuko menggaarak nogo inom, inoone mamunik aret agan nugwi me, keele maarak negen it inabu’me logonet, inoone mban konenggo logobagip nduk, kit kinambokan laganggwi iyo, tum wakkologo logonip o.

9 At Ala eebe itok li’luk aago menggerak nogo abok aret, Keritut oba lenggenak logonet, aakumi aret nda’nage nagagerik, nege nagagerak.

10 Ndi, kit Keritut kinom kunik wonogwe me, at Ala eebe li’luk aago menggerak nogo, kit kunduk kinoba li’luk agago pinagareegerak wonogwe me, alik ambi inom eeppinagarak mondok lek aret o. It wone lenggangga inom, inayuk warak inom, o oolo yayi menggaarak abok aret Keritut abu’me logonet, at oone mban aret konenggo menggaarak.

11 Ndi, at kinom kunik logonet, kinagabolo mbanogo pinagareegerak negen aret ogotik o. Ti eereegerak nogo ti, it aakumi nen eekkinabulik o. Ata, aakumi inagabolo mbanogo piigo mengga kwak, kit maluk eeriyak mban eekkinake menggerak alom nogo, at Keritut nen muk omaawi lek eerogo tebembereegerak me nduk, yokkiragi o.

12 Keritut kinom kunik logonet, kambunuk ndoome mambiigo menggam nen kinom kineenik agago mippinagareegerak nogo kwak, yiime wanggo nogogutik, lagi wogogutak nogo o. Kit kambunuk ndoome mambiigo menggam negen wonogwe me, Ala nen Keritut kambunuk nogo menggam nen at omaawi paga eenik agago mippereegerak me, “At omaawi ti paga at ninom nineenik agago mippinanigin kogo o,” yinuk, abet mbareegutak paga kineenik agago mippinagareegerak wonogo ogotik o.

13-14 It aakumi inagabolo mbanogo nappogo mengga kwak, kiniki maan mendek nen maluk eeriyak eekkinake alom nogo omaawi awo lek eerogo pega’lek logonet, yi maluk ndi maluk eerit nogo nogogutak paga kambak kwak aret wonogogutak kwe, “Yogop ee’nu, ndogop ee’nu,” wone yugu liiru mbanak ndak-ndak nit eeka’lek niinok, Ala nen, “Maluk onggo ndogop eeppiyaakit o,” mba’- nuk, eenggi lingginogo liiru mbaneegerak aaninggin kinoba wonagagerak nogo, “Mondok mbo pikit o,” yinuk, liiru mbanak nogo Keritut inom eyo karo-karo paga nabenogo punuk, kinomaluk tigitogon lek eerogo pege nagagerik, Keritut kinom kineenik agago mippinagareegerak.

15 Ti eereegerak nogo ti, it wim nambuppunuk, “Nit nineegin tiyak yigi o,” yinuk, “Wi!” iraawak nduk, aakumi ineebe kugun wogoren wogo mengga kwak, at Keritut nen, “An neegin tiyak yegerak neyaawak o,” yinuk, at Tile inom, at awuri yi kugi ndi kugi inom, abok aret inomaawi lek eerogo piinok, inenggali aruwak nduk, ineebe nggwok paga o oolo yayi wogoren nege nagagerak.

16 Togop me noreewi o. Kit yi mendek ndi mendek nunggwi, Ala wone yugu mugurok laago lakwi, tut ambi penengge kenok lakwi, nogo 6 yippunuk, ko’lu yonggonggologwe paga eekwi, eekwi kiinok, it iniki ugun koombunuk, “Ambi yi maluk kagak eekotak o,” yinuk, yokkiroorak ti abu lek o.

17 Ti eekwi nogo ti, peebi abe eeppinaniyak we ogut negen eeko nogogwaarak nogo, eebe muk eeppinaneegerak kagak eekwi me, tiyappugup o. Yogondak niniki ale’- nggen eeppinaniyak eebe nogo ti, Keritut aret me, at mban tiyappogo logonip o.

18 It aakumi nggween paga mendek mban iniki koonit nogo menggaarak nogo nen, it aap iya lek kagak iniki wogoppako logonet, “Nabinggaanggo paga wone yo’nege menggerak me, an iya o,” yinuk, inabi kagaatak mbinuk-mbenak aganwogo logonet, inoone omaawi paga, “Malayikat inalut eeko logonip o,” yinuk, yokkirogwe, ndi, iniki tebenak nege mbaruwak nduk, inagabiti nggo-nggo nugwi, eerit nogwe nogo, kit liippugwi kiinok, Ala nen wokkiroorak kiniki ale’nggen mbakwi nogo, lek eerogo pakwi kiyo, inoone konenggo logogup o.

19 Ninomanggen ambit paga nineenggi-niniyok yeregerak- peregerak abok aret ninanobak inom yinik-kunik aago logonet, nineebe tawe ogo monggo kwak, nit ninanobak Keritut ninom togop aret kunik me, at Ala nen, “Keritut eebe wigak yuwak,” mba’nuk, ee’ninake menggerak nogo kagak, it aakumi ti, iniki wogoppako logonet, inanobak Keritut nogo mbo punuk, inom kunik lek ugun nugwi me, inoone konenggo logogup o.

Keritut ninom nineenik agago eeppinaneegerak wone

20 Kit Keritut kinom kunik logonet, kanggo mbareegup, yi kugi ndi kugi inayuk wuko logonet, inoone konenggo nogogutak nogo tebembiinok, wondet eerogo pinagareegerak kagak, nonggop nduk, wondet eerogo pinagulik inoone awo konenggwi negen eekko’net nogo ogotik?

21 It aap ti nen, “Yogop ee’nu ndogop ee’nu,” yogo logonet, “Ti mbaanggoorak mage o. Ti noorak mage o. Ti pigoorak mage o,” yinuk, yokkirogwe nogo, nonggop nduk, “Yi abet aret yo’nirogwe iigo o,” yinuk, inoone konenggo ogotik?

22 “Ti noorak mage,” yokkirogwe nogo ti, nit nonggo nogootik, muk lek age menggerak mendek kagak nonggop nduk yogo agaarik? It agan nugwi nogo ti, aakumi iniki koombunuk, “Yogop eeriyak mage, ndogop eeriyak mage,” yinuk, wone mamunik aret yokkirogo agaarik o.

23 Inoone omaawi paga, “Malayikat alut eeko logonip o,” yinuk, yokkirogwe, iniki tebenak nege mbaruwak nduk, inagabiti nggo-nggo nugwi, ndi, “Aap yi, iya,” inombaruwak nduk, inagabolo paga andi-pandi eerogo pakwi, eerit nugwi iinok, “Yi iniki warak nen eekwi,” mbarumonggotak kwe, wone ti waganggwi paga kiniki nengge mugurok noorak eekkinake nogo ti, tebenogo pogo logorak eekkinabigin lek me, mugurok nogo logogup o.

Pasal 3 1 Keritut eenik agago mippege logonet, kinom kineenik agago mippinagareegerak me, Keritut Ala eenggi abe’nggan paga kwi’ndak menggim mbogut paga eeko menggaarak wone nogo mban kiniki panggombunuk, logonip o.

2-3 Kit kanggo mbareegup, Ala nen kineenik agago mippinagage nagagerik, Keritut kinom Ala iniki me kumaappinagago wonage me, kiniki nggween paga mendek paga panggombunuk logogup o. Ata, kiniki agi mendek paga mban panggombunuk logonip o.

4 At nineenik ee’ninake menggerak Keritut nogo, wage eyom paga kit kinom ndak-ndak tiyanak wonogwe kiyaagun o.

Ninobaabut maan mendek mbo punuk, ngget mendek eeriyak wone

5-6 Togop me, noreewi o. Kumi ugun wurinabit nogwe, kiniki kumi paga mban lunik nugwi, kiniki nengge nogo mugurok nogwe, maluk eeriyak mban kinikilom mbakwi, yi mendek ndi mendek koloorak uugwe mba’nuk, tiyappugwi nogo ti, kugiwak alut eekwi ndak-ndak me, uugweuugwe mbakwi, eeriyak mage o. Ti eerit nogwe kiinok, Ala anini abet aret kinoba pinagarak me, ti eeriyak eekkinake nogo abok aret mondok warogo wuppogo logonip o.

7 Kit aa’- nduk maluk mban eerit nogo logonet, ti mendek abok aret eerit nogo nogogutak nogo mbo pereegutak kwe,

8 yogondak, nanini-kanini yogwe, neebi-keebi yogwe, maluk eeppiyoorak koonggwi, miyuk-meya eerogopiigwi, wone yuurak lek mendek kagak yorogwe, eekwi ti mendek abok aret mbo pinip o.

9-10 Nit niniki ngget ogobakkigika Ala nogo nen, at eeke menggerak kineenu arubagip nduk, at iniki pogom kit kiniki ngget ogobakkigirogo pinagage kagak, kit kinobaabut maan mendek paga maluk eeko nogogutak nogo, nggonenogo mbo punuk, kinobaabut ngget mendek eekkologogutak me, kit-kit aret pilit pugunggwi ti mage o.

11 Nit niniki ngget ogobakkigirogo pinanemenggerak nogo paga eerit nogo logonet, “Yi Yakuri mendek yi Yunani mendek, yi inagabolo mbanak yi inagabolo mbanak lek, yi aap ineenggo’lek mendek yi aakumi nengga mendek, yi aap inayeloman aago mendek yi aap inayeloman aago lek mendek,” yinuk, togop agan nogo logorak lek o. Ata, at yi o ndi o abok aret endak warak menggerak Keritut nogo, nit abok ninowe aret me, at mban tiyappogo logowok o.

12 Togop me, at Ala nen kinabuwa mbake logonet, at apuri maluk eeka’lek alik leenak logobagip nduk, miikkinabeegerak me, yum yikkologo mengga kwak kinobaabut ngget mendek eekkologo logonet, aakumi inabuwa mbakwi, kiniki yanggonak paga obeelom eeppiigwi, kiniki tebenak logonet nugwi, kinoone omaawi lek yanggorogon yorogwe, inoone kinoba pinagagwi iinok liippunuk yorogwe,

13 yeenggwa-yeenggwa eekwi, eeko logonet, at ambi nen at ambi omaluk mari eerogo pegak eeko logonip o. Kit kinore ambi nen maluk eeppinagage kenok, ninowe nen kit kinomaluk mondok lek eerogo pereegerak nogo ndak-ndak, kit togop aret at maluk eeppinagage nogo, mari eerogo mbo pogo logonip o.

14 Yokkiragarak ti abok aret eerit nogo logonet, kit kiniki ambit lambunik ale’nggen nggwok logorak alom nogo ti, yum yippunuk inobate keele nggerenggologo mengga kwak niniki-kiniki kunik aganakwi nogo aret me, ti inom aret eerit nogo logonip o.

15 Keritut kinom kunik kineebe ambit a’nuk lambunik logonet, kiniki ugun tayenak ale’nggen logobagip nduk, Ala nen kinayonggo pinagareegerak me, nit op eekwi niinok, Keritut nen niniki ugun tayenak logowok nduk, ale’nggen eeppinanege menggerak nogo, kit ndak-ndak, yi mendek ndi mendek eeriyak kiniki koonggwi kiigak, op eeriyak kenok ale’nggen eekkinake, ndi, maluk eeriyak kenok, kiniki aaninggin eekkinake, eeke logowak o. At togop eekkinake menggerak me, Ala mondok, “Wa,” yogo logonip.

16 Keritut ari nagagerak wone abok aret kiniki me mondok yagabit eerogo waganggo logonip o. Waganggo logomonggotik, kiniki warak a’nuk, Ala wone mamunirogwe, kiniki eyak wat-wat yogwe, ndi, Ala keyage wako logonet, “Nogoba wa,” yinuk, Ndawut nen ndawi pereegerak inom, ki wone ndawi inom, Ala eeke menggerak ndawi inom, abok aret warit nogwe, eeko logonip o.

17 Keritut kinabuwa nen kinake eeke menggerak me, kinogoba Ala, “Wa,” yinuk, keyage wako logonet, kinoone yogo monggotak inom, eerit nogo monggotak inom, abok aret ninowe Yetut endage tiyak yuwak nduk mban eerit nogo logonip o.

Kinakuwi-kinapuri inom eeko logorak wone

18 Kit kumi yi wae. Kit Ala apuri aret me, Ala apuri eeko mengga kwak, kinogonggelomini inabu’me logonet, inoone konenggo logonip o.

19 Ndi, kit aap yi wae. Kinakuwi inabuwa mbako logonet, kinoone andiigwi yorogo logogup o. Ata, kinoone yanggorogon yorogo logonip o.

20 Kit wologwe-komologwe yi wae. Kit kinowe inikilom kinombaruwaknduk, kinagalomini-kinogobamini inoone yokkirogwe abok aret liirogon konembunuk, eeko logonip o.

21 Ndi, kit aap kinapurilogwe warak yi wae. Iniki wakkologo logonet, inogogumbuk ogwe iyo, kinoone panggok togon kinapurilogwe inaruk wakak yuurak mage o.

22 Kit aakumi inayeloman monggotak yi wae. Kinogobamini inikilom kinombaruwak nduk, inigen wonogwe iinok mban eeko logorak ti mage o. Ata, ninowe ayuk wuko logonet, it yokkirogo menggaarak nogo abok aret, “E o,” yinuk, kiniki abe paga inake eerit nogo logonip o.

23 Yi mendek ndi mendek abok aret eerit nogo logonet, “Yi aakumi inake eekwi lek o. Yi ninowe ake aret eeko ogoorik o,” mba’nuk, kiniki aganggen kerek togon inake eerit nogo logonip.

24-25 At Ala nen aap ambi iya, ambi meek, mbakeelik nit eekwi onggo ndak-ndak wo’niraagin nineenu me, kit nen, “Nit ninowe ambit Keritut ake aret o,” yinuk, kinogobamini inake eekwi kenok, it maluk eekwi onggo wogorage logonet, at apuri obeelom eekwi iinok inake pipuk eerogo piyareegerak nogo, “Nit kunduk ninom ndak-ndak wo’niraagin,” mbako logonip o.

Pasal 4 1 Ndi, kit nogobamini wae. Kinayeloman wonogwe iinok, “An kunduk nogoba mbogut paga wonage kagi,” mbako logonet, it kinayeloman mini kinake eekwi ndak-ndak kiniki obeelom paga a’me nggelok eeppiigo logonip o. It eeko logorak lengganinabeegerak wone

2 Ko’lu-kii’me nogolumok yega’lek tamban mban eeko logonet, Ala, “Wa!” mban yogo logonip o.

3-4 Tamban eeko logonet, an Keritut awone kote kumaarak nogo yorage nagagirak paga keele maarogo mambaneegwaarak yime logonet, nagabiti mbaka’lek paganogo yorage logorak Ala nen tu koonogo panege, ndi, yorage neegak, aakumi nen, “Yi abet aret yo’nirage kogo,” mba’nuk, waawak nen eeppiige, eeke logowak nduk, Timotiyut nimbirak ninake tamban eeko logonip o.

5 It aakumi abet mbaka’lek mendek kinom eerit nogo logonet, “Ala abet mbaruwak nduk, wone yoroorak nanonggwan aga o,” yinuk, kiniki mondok kwippunuk, eerit nogo logonip o.

6 Yi aakumi ndi aakumi inoone yokkira wogwe iinok, onggo yorogo logonet, mbiingga ombat abe kaawak nduk, mayu eeko mengga kwak, kit togop aret kinoone ale lek inabuwa mbako logonet, yanggorogon yorogo logonip o.

Irip paga keyage wappiyareegerak wone

7 At ninoreeluk Tikikut ninom niniki kunik me, ninowe ayeloman logonet, nit ninom ndak-ndak Ala ake liirogon eeke menggerak nogo nen, an yime eeke minggirak nogo, abok aret yokkira woraagin o.

8 Kineenu eeppinagawak nduk kinowagam nappi woraminggirak wage logomenggerik, nit abok nineebe nonggop wonogwe nogo yokkirage, ndi, kiniki eyak wappinagage, eeri woraagin o.

9 Kinawot Onetimut kunduk ninom niniki kunik me, ninowe Keritut wone mondok liirogon mugurok nage menggerak nogo, imbirak nappiya woraagin me, wogo logomenggaarik, nit yime niigak eeppinanugwi nogo, abok aret yokkira wogwe iyaamunggup o.

10-11 At ninoreeluk Aritarukut keele maarak nimbirak yime wonage nogo nen keyage wakkinake o. Ndi, aap ambi endage aa’nduk toonak Yetut, ndi, peebi toonak Yutut nogo kunduk, aap Mbaranabat amboko Marakut imbirak nen kunduk, keyage wakkinaka o. At Marakut eereegerak yokkiragagirak nogo kagak kiya wage kenok, keyage warogo eebewaganggo logonip o. It aap mbere ti, inagabolo mbanak mendek aret kwe, Ala abu’me piyoorak wone ninom ndak-ndak eerit nogo logonet, niniki mondok alik negen eyak wappanegaarak me, yokkiragi o.

12 Ndi, at kinoreeluk Epaparat inom keyage wappinagage o. At Keritut Yetut ayeloman aret me, kit abet mbareegutak nogo mondok nu’lek porogo logonet, kiniki kole ogwe, ndi, “Ala nen nit eeriyak ninombareegerak nogo yi aret o,” yinuk, abet mbako logonet, eerit nogwe, eekwi kiyaawak nduk, abuwa warak nggo-nggo logonet kinake tamban eeke menggerak o.

13 It aakumi o Laworikiya mendek inom, o Kiyerapolit mendek inom, kinom eeppinagarak iniki kinoba mondok aberak wonage kage minggirak me nduk, yokkiragi o.

14 Ndi, at Lukat niniki kunik ndotet nogo inom, aap Ndemat nogo inom, imbirak nen keyage wakkinaka o.

15 Ndi, ninoreewi Ala apuri o Laworikiya mendek inom, kwe Nimipa inom, Ala apuri at ame kuwak eeko menggaarak nogo inom, “Pawulut oreewi inom nen keyage wakkinaka o,” yinuk, yoret o.

16 Liiru mbanak yi, kit kinaa’nduk pekkogo logomonggotik, it Ala apuri o Laworikiya kuwak eeko menggaarak nogo, pekkaawak nduk, nappiya wa’nu o. Ndi, an liiru mbanogo Ala apuri Laworikiya nappiige logonet, “Kit aa’nduk pekkogo logomonggotik, Ala apuri o Kolote wonogwe nogo, pekkaawak nduk nappiyaanu o,” yinuk yoragarak me, nappinagi wogwe iinok, ti inom aret pekkogo logonu o.

17 Ndi, aap Arikiput nogo, yogo logonet, “Ninowe nen unde eeppereegerak nogo, ndak-ndak eeke logowak nduk, liippege logowak,” yegerak, yo’nu o.

18 Ai, noreewi o. An keele maarak yime wonage nogo, noba abeko logonip o, obak. Ndi, ninogoba Ala iniki kunik en eeppinagage logonet, kinarum aret logogin o. An kinogoba Pawulut nen, “Kit napuri abok aret keyage wakkinaki o,” yinuk, liiru irip pagaluk ti mban neenggi lombok paga mbanggiragi o. Napuri wa.

PILIPI



Mbuku Pilipi yi, eebe mbanak pekkaga’lek logonet, aa’nduk pekkoorak nogo yi o.

At Pawulut nen o Eropa aakumi Ala apuri aruwak nduk, yorage, kuwak eeppiinet nage, eeke nagagerak iyaalok nogo ti, o Pilipi aret o. O Makendoniya nogo ti, aap Roma mendek nen unde menggam aret me kota Pilipi nogo time aret wonagagerak.

At Pawulut nen it Ala apuri o Pilipi wonogwe inake liiru mbaneegerak yi nogo ti, keele maarak o mbuuluk me logonet, liiru mbaneegerak. Ala apuri kuwak eeko menggam inenggela’me it ando nen wone alik mendek mamunirogo mbareegwa, “Wone abe mamunik nogo mbo punuk, wone alik ti mendek mugurok noorak mage o,” yinuk, yoragagerak.

Ti yoragagerak kwe, iniki ale’nggen mbake, it ineebe paga iniki lunik wonage, eeke logonet, liiru mbanogo nappereegerak.

At Pawulut liiru yi mbaneegerak nogo ti, it Ala apuri o Pilipi wonogwe nogo nen at aaninggin oba age mbareegi, yenggwaareegwaarak waganeegerak nogo, iniki ale’nggen nen keyage warogo liiru yi mbanogo nappiyareegerak. Ndi, wone ambi yorage logonet, “An aaninggin kage minggi kwak, kit togop eeppinagagwi iinok, kiniki nu’lek logonet, waganggwi, kinagabiti lek logonet, eerit nogwe, eeko logonip o,” yinuk, kini wuppiyareegerak. Ndi, ambi yorage logonet, “Yetut iniki tebenak wonagagi kwak kit kiniki togop aret tebenak logonet, eerit nogo logonip o.

Kit kiniki wogoppakwi, kinobaalombok mban koonggo’net nugwi, eekwi ti paga kinendage maluk age kero, kiniki tebenak logorak mamunggologogutak nogo, liirogon porogo logonip o,” yinuk, yoragagerak. “It Yakuri mendek wone lengganak eeko menggaarak nogo tiyappogo logonip o,” yinuk, yoroolik, ata, “Ala onggo lek we wo’niragagerak Keritut nogo kiniki at oba panggombunuk abet mbakwi kiinok, kiniki ambit lambunik logobagip nduk eerogo pinagareegerak nogo, kobak eerogo mbo pugwi kiyo, wone ti mendek mban liippunuk, tiyappogo logonip o,” yinuk, yoragagerak nogo liiru mbanak wonage.

Mbuku Pilipi yi, liiru mbangge logonet, alom tiyanak nogo ti, it aakumi Pilipi mendek iniki Keritut oba panggombunuk abet mbareegwaarak nogo, inale’nggen mban wonogwe, iniki mondok nu’lek eeppunuk wonogwe, iniki ambit lambunik wonogwe, iniki abet mbareegwaarak nogo mbo pega’lek liirogon porogo wonogwe, inobaabut Ala apuri logonet eeko menggaarak nogo ndak-ndak eerit nogwe, eekwi paga at Pawulut iniki ale’nggen inombake logonet, liiru yi, mbanogo nappereegerak.

-----------------------

PAWULUT NEN ALA APURI O PILIPI MENDEK INAKE LIIRU MBANOGO NAPPEREEGERAK WONE

11 Kit Keritut Yetut kinom kunik Ala apuri ake leenak o Pilipi wonogwe inom, Ala apuri inarum monggotak inom, aap yeenggwaaragak inom, kit abok aret Keritut Yetut ayeloman mini an Pawulut Timotiyut nimbirak nen wone ambi yokkiraawi o.

2 Ninogoba Ala ninowe Yetut Keritut imbirak iniki kunik nen wokkirogwe, kiniki ugun tayenak ale’nggen logobagip nduk, eeppinagagwi, eeko logogun o. At Pawulut nen inake tamban eeke nagagerak wone

3 An niniki kinoba abe’nage kenok, nogoba Ala, “Wa,” yoge minggirak.

4-5 Tamban eeke logonet, o aa’nduk nen nok-nok yogondak kuli aret, obeelom wone kit ninom ndak-ndak eerit nugwi nogo, abe’nage kenok, niniki ale’nggen mbake logonet, kinake tamban eeke minggirak o.

6 “At Ala nen obeelom eekkinaburak nduk, aa’nduk eereegerak kuli nogo nen, kinikime eekkinake tit kagak, o age yobok Keritut Yetut woraagin,” an abet aret mbake logonet, yokkiragi o.

7 An yogondak keele maarak wonage neegak inom, aa’nduk nawone mbanuwak nduk, mippanugo mbareegwa, obeelom wone mondok nu’- lek logowak nduk, yorage neegak inom, kit mbo panulik me, Ala iniki kunik nen unde eeppaneegerak nogo, “Kat ninom ndak-ndak eeko logowok o,” yinuk, kit abok aret eeko nogogutak nogo paga, an niniki mondok kit ninom kunik wonage me, kinoba abe’nage kenok, niniki ale’- nggen logonet, kit kinake Ala, “Wa!” yoriyak ti, op aret mbake agarik o.

8 At Keritut Yetut nen kinabuwa mbake logonet, iniki kunik eekkinake menggerak nogo kokwak, an togon kit ninom niniki mondok kunik me, “It iyaakit lak, ao,” kinombake nogo ti, Ala eenu aret o.

9 Kit yi wone ndi wone alom liirogon kineenu ogwe, ndi, kiniki warak logonet, yi mendek ndi mendek eraambe yelok kogwe, eeko logonet, it kinom kiniki kunik aganakwi nogo, ambinom nggwok arit wundi nage logowak nduk, kinake tamban eeke minggirak o.

10-11 Kit ti eeko logobagip nduk, kinake tamban eeke minggirak nogo ndak-ndak eekwi kiinok, yi mendek ndi mendek abut mbambunuk, abe kenok mban eeko logomonggotak me, Keritut woroorak eyom ti paga Ala endage alut eerak tiyanak logowak nduk, eyo anggen abu abe yi’nage menggi kwak, Yetut Keritut eeppinagage kagak obeelom mban eeko logomonggotak nogo paga at enegen kiige logomenggerik, “Kit maluk eerulik obeelom mban eeko nogotak o,” yinuk, oone kinoba pinagagin lek o.

“Neenik logorak Keritut ake aret,” yoragagerak wone

12 Ai noreewi o. An ee’nabeegwaarak nogo paga obeelom wone mondok nggwok wigak yereegerak me, kineenu arubagip nduk, yokkiragi o.

13 An keele maarak wonage yi paga, aap endagembogut awuri apit inom, it aakumi weelek ugun mendek inom, abok aret, “Pawulut nen Keritut wone yoranet nage naga-gerak nogo paga, keele maarogo mambiigo menggam time wonage o,” yinuk, ineenu ogogwaarak.

14 Ndi, ninoreewi ninowe inom kunik wonogwe ando apit nogo ti, an keele maa’nabeegwaarak nogo paga iniki ninowe oba panggombunuk logonet, yogondak Ala wone yoroorak inagabiti lek mondok inogogumbuk logonet, yoranet nugu agaarik o.

15 It ando nen, “Nit togon ninoone konenggo logowak o,” yinuk, abet aret ineebi nombako logonet, “Tebembuwok,” mba’nuk, Keritut wone yorogo menggaarak kwe, it ando nen perak, iniki obeelom paga yorogo agaarik o.

16 Wone obeelom wone Keritut nen yo’niragagerak nogo, amburu mbanogo yorage logokit nduk, Ala nen aret mippaneegerak yime wonage ineenu me, ninom niniki kunik logonet aret yorogo ogoorik o.

17 Ndi, it ando nogo nen perak, iniki obeelom paga Keritut wone yorogwe lek o. Ata, “An ari mban konenuwak o,” yinuk, an keele maarak neegak, aaninggin ambinom noba paniyak mba’nuk iniki laakot mbako logonet, yorogo menggaarak o.

18 Togop agan nogwe iinok ti op mban aret o. It iniki laakot nombako logonet yorogwe a, iniki obeelom paga yorogwe a, nogo ti, Keritut wone mban aret yorogwe me, “Op mban aret o,” yinuk, niniki ale’nggen mban mbake minggirak me, yogondak togon niniki ale’nggen aret agarik o.

19 Kit nen nake tamban eekwi, ndi, Yetut Keritut Aberiniki nen niniki eyak wappanege, eekwi ti paga keele piinogo wumbanugun an neenu me, niniki ale’nggen mban mbake agarik o.

20 An eeke logokit nduk unde eeppaneegerak nogo, ando eeka’lek neenok, nenggali wappaniyak neebi me, “Ao,” mba’nuk, an neebe paga Keritut tiyappuurak mbake minggirak nogo, yogondak ndak-ndak mbake logonet, kambuurak kenok, neenik logorak kenok, “Op mban aret o,” yinuk, nagabiti mbaka’lek yoranet nege logorak uugwe lombok mbake agarik o.

21 Neenik logorak kenok ti, Keritut ake aret o. Ndi, kambuurak kenok ti, an ambi kola noorak me, neenik logorak kenok, kambuurak kenok ti, op mban aret o.

22 An neenik logorak kenok, Ala wone yoranet nage paga ambi anggen yippiyoorak kagak eerukwak me, an nggaruk togon, “Kambi a, neenik logi a?” yinuk, miikkoloorak ti meek o.

23-24 An Keritut nimbirak logorak ti, op lombok mbake logonet, nggween paga yime mbo punuk, ka noorak, “Ao,” mbake kwe, kit ninom logonet eeppinagarak ambi wonage mban me, niniki abu mbere ee’nake o, noreewi.

25 Kit eeppinagarak ambi wonage aret mbakirak me, kit abet mbareegutak nogo paga kiniki kole arit unggwage kagak, ale’nggen mbako logobagip nduk, ninom aret logorak mbake agarik o.

26 An keele piinogo teppanemenggaarak paga kiya wage neenok, Keritut Yetut kinom kunik logonet, kiniki ale’nggen mbako monggotak nogo nggwok lombok wiganggo logobagip nduk, kiya woraagin mbake agarik o.

27 An yime wonage neegak eekwi konenigin a, time kiya wage neenok eekwi kiyaagin a, kit obeelom wone abet mba’nuk waganeegutak nogo, mbo pega’lek kiniki ambit a’nuk, nu’lek logonet, eerit nogwe neenu arigin me, obeelom wone Keritut nen yo’niragagerak nogo, ndak-ndak liirogon aret eerit nogo logonip o.

28 It kinom ogoorak wonogwe nogo ineebe paga kinagabiti mbarugup o. Kinagabiti mbaka’lek nugwi ti paga, it kinom ogoorak wonogwe nogo nen, “Ia! It abet aret yogwe me, nit perak, lek eerogo pinaniyak kagi,” yinuk, yugun o. Ndi, kit perak, Ala nen abet aret kinagap ndakkinabeegerak kineenu arumunggup o.

29 At Ala nen kinabuwa mbake logonet, eeriyak kooneegerak nogo ti, kitkiniki Keritut oba panggombunuk abet mbarubagip nduk mban koonulik o. Ata, at eeke nagagerak obeelom wone yoranet nugwi paga aaninggin- paaninggin inom kaabagip nduk kooneegerak me, kiniki ale’nggen mbako logonet waganggo logonip o.

30 Piyak-payak eerogo panugwi iigak, Ala wone lek age kero nduk, nggwiirit- nggwaarit yorage neego nogogutak nogo inom, ndi, yogondak eeppanugwi iigak, nogogumbuk logonet, eerit nage konenggwi nogo inom, kit ninom ndak-ndak aret eeppinanggo agaarik o.

2 Keritut iniki tebeppateegerak wone

1 Keritut kinom kunik me, kiniki eyak wappinagage, at kinabuwa mbake logonet kiniki yanggongginake, eeke kagak, Aberiniki kinom kunik wonogwe, kit mban-mban ninikikiniki kunik eeko logonet, obeelom eeppiinet nugwi, eeko logorak eekkinake kogotak kenok,

2 an ambinom niniki ale’nggen nggwok lombok kaakit nduk, kit togop aret kiniki ambit eeppunuk logonet, Keritut iniki kunik eekkinake nogo kokwak, kinoreewi kinom niniki-kiniki kunik eekwi, kiniki lambunik logonet eeriyak ambit koombunuk eekwi, eeko logonip o.

3 Kit yi mendek ndi mendek eeko logonet, ambi koloorak nduk eeppiigwi, ndi, “Tiyappinanuwak,” mba’nuk eekwi, ti eerugup o. Ata, kiniki tebenak logonet, “An ti, meek, ndi, nore perak, iya o,” mbako logonet, eeppiigo logonip o.

4 Kit kinalitak kinobaalombok mban koonggologo logogup o. Ata, kinoreewi inobaalombok inom koonggo logonip o.

5 At Keritut Yetut iniki wonagagerak nogo kokwak, kit togop aret logonip o.

6 At Keritut nogo ti, Ala iniki menggerak kokwak, Keritut iniki ndak-ndak aret wonagagerak kwe, “Ala nimbirak ndak-ndak tiyanak aret me, an tiyanak logokit,” ti mbarulik.

7 Ata, at iniki nen aret tebeppatinuk, “It aakumi inayeloman kokwak eekkola o,” yinuk, aakumi nit pogom aret nda’nagagerak.

8 Nda’nage nagagerik, aakumi nit pogom aret nege logonet, eyo karo-karo paga kambuurak ti, meek aret kwe, Iniki tebeppatinuk, “Ti paga kambuurak op aret o,” yinuk, kambeegerak.

9 Togop aret eeke mbareegi, at Ala nen mondok agi lombok tiyappereegerak. Yi aakumi ndi aakumi abok inendage tebenak iigak, at mban endage tiyanak logowak nduk, mondok tiyappereegerak wonage me,

10 It mbogut paga mendek inom, nggween paga mendek inom, nggween abu’na mendek inom, it abok aret Yetut endage kumbunuk, abu’me tebe yinuk, ayuk wukwi,

11 Ndi, aakumi inanebunu lombok abok aret ninogoba Ala endage tiyak yuwak nduk, “Yetut Keritut ti, ninowe aret o,” yinuk, nggwok paga paganggwi, Eeruwak nduk, Tiyappereegerak o.

Ndi wunuk ari nogo pogom logorak wone

12 Togop me, noreewi o. Kit an niniki kunik me, wone ambi yokkira o. Aa’nduk kit ninom time logonet, an noone yugu ndak-ndak eeko nogogutak nogo kokwak, yogondak neebe yime neegak, kinagap ndakkolaabagip nduk, kinagabiti nen kinaganak wake logonet, ambinom nggwiiritnggwaarit eeko logonip o.

13 At Ala nen eeriyak inikilom mbake menggerak nogo, kit nen, “Eerikit,” mbakwi,ti’nuk, eebe aret eekwi, eekwi nogo ti, Ala nen mban aret koonggirage menggerak.

14-15 It aakumi o yogondak ndarak wonogwe nogo inobaabut nggolo iniki mondok maluk mban koonggo menggaarak inenggela’me laaluguragan pindan-pindan eeke menggi kwak, kit togop logonet, inoone kinoba pinagaga’lek Ala apuri kiniki kikak naka’lek abu obeelom mban logonet, eerit nugwi kiyaawak nduk, kit yi mendek ndi mendek eeko logonet, kinoone laakit-laakot yogwe, wone wakwi, eerugup o.

16 At Keritut woroorak eyom paga, “An mbe agan nage, anggon-panggon ee’nake kagak eerit nage, eeke nagagirak nogo ti, we aanom warogo eerulik ambi kolaakit nduk eereegirak kagi,” mba’nuk, niniki tiyappake logonet, nale’nggen kaakit nduk, wone nineenik ee’ninake menggerak wone nogo, kit nggirik-nggerok agago porogo logonip o.

17 Kit abet mba’nuk kineebe apit Ala wogo’nuk, at ake eerit nogwe nogo ti, Ala ake warogo wogogo mengga kwak aret me, ambinom eerit nogo logobagip nduk, kinake eeke neegak, ndomba warak amiya obaga kilippogo mengga kwak, “An yogondak togop eeppaniyak op aret,” mba’- nuk, niniki ale’nggen mbake me, kit togon kiniki ale’nggen mbako logonip o.

18 An niniki ale’nggen mbake minggi kwak, kit ndak-ndak kiniki ale’nggen mbako logobagip nduk, yokkiragi o.

Timotiyut Epapororitut imbirak eereegwaarak wone

19 Kit nonggop wonogwe nogo liippinaganuk yo’niri woramenggerak neenu age logominggirik, niniki ugun tayenak logokit nduk, ninowe Yetut nen niniki koonnege kenok, Timotiyut mbet-mbet pekkiya woraawak nduk, kinowagam nappi woroorak mbakirak o.

20-21 It aakumi yime abok aret Yetut Keritut obaalombok eerit noorak mbaka’lek, it inobaalombok mban koonggo’net nogwe iigak kwe, at Timotiyut alik nen perak, kit nonggop wonogwe nogo, mondok abet aret kinoba abeke menggerak me, at aret nappi woraagin o.

22 Aap ambi apuluk nen ogoba yeenggwaage menggi kwak, an obeelom wone yoranet nage neegak, at ko’lu-kii’me yeenggwaanege nagagerak ti paga, at obaabut kineenu aret me,

23 nonggop togon eeppaniyak nawone mbanggwi nogo, neenu age logominggirik, mbetmbet kinowagam nappi woraagin mbake agarik o.

24 Ndi, an togon, mbet-mbet kiya woroorak nogoba Ala nen tu koonogo panigin abet aret mbake kwe,

25 waga’lek neegak, niniki eyak wappanuwak nduk, aap ambi awot imbirak ndak-ndak wim nambuko mengga kwak, Ala wone wigak yuwak nduk, nimbirak ndak-ndak eeko monggoorak nore Epapororitut kit nappi wogotak nogo, iyokan kinowagam nappi wage ti o. 26 At nogo nen, “An andi ee’nakerak noreewi muk konenggaarak me, nonggoti mbakwi iigak logokwak, pegiya na ilik?” yinuk, iniki piirik eeke kage nagarik, at aa’nduk kinowagam nappi wagi ti o.

27 At andi kambuurak abet aret eereegerak kwe, Ala abuwa mbake logonet, obeelom eeppereegerak. At mban abuwa mbareegerak lek o. At andi eereegerak nogo paga an togon niniki ambinom aaninggin logonet, wakko’net unggwage logokwak, niniki teeluk logokit nduk, obeelom eeppereegerak.

28 Togop me, at kiya wage kenok, kiniki ale’nggen paga keyage warogo waganggwi kiinok, an niniki piirik wonage nogo, tayok ari logonet, niniki ale’nggen mbarikit nduk, mbetmbet kinowagam nappi wagi ti o.

29-30 Ndi, kit an eeppaniyak mbareegutak nogo obaane’me at aret eeppani wage logonet, “Keritut ake eerit nage logonet, kambuurak op aret o,” yinuk, agabiti nen eebe iliyikkoloolik aret neya wagagerak me, yogondak kit kiya wage ti, “Ninore Keritut imbirak kunik nogo niya wage yi o,” yinuk, kiniki ale’nggen paga keyage warogo wanip o. It aap togoti mendek ambi kiya wogwe iinok, keyage warogo wogonako logomunggup o.

3 Ala nen aret obeelom agago pinaniyak wone

1 Noreewi o. “Kinowe kinom kunik logonet, kiniki ale’nggen aret logonip o,” yinuk, wone irip paga yokkiragi ti aret o. An aa’nduk liiru mbanggiragagirak nogo ndak-ndak, peebi mbanggiroorak neebi mbakeelik o. Kit kiniki nu’lek logobagip nduk, mbanggiroorak op aret mbake agarik o.

2 It aap nggeewo negen maluk lombok eeko menggaarak nogo, kiya wogo logonet, “Kinagabolo mbaninip o,” yinuk, yokkira wogwe iyo, liippunuk kiniki tum wako logonip o.

3 “Neebe ndogop eeppaneegwaarak o,” yinuk, niniki ti paga panggombunuk, tiyappugwi lek o. Ala Aberiniki nen ninikime yo’nirage kagak, Ala alut eekwi, Keritut Yetut ee’ninabeegerak nogo tiyappugwi, eeko monggoorak nogo ti, ninagabolo abe mbanak nit aret o.

4 It ando nen, “Neebe ndogop eeppaneegwaarak o,” yinuk, ti paga iniki panggombunuk, tiyappatiyak mbakwi nogo ti, mbuuluk eeppiyareegwaarak kagak mbakwi, ndi, an perak, iya lombok eeppaneegwaarak me, niniki ti paga panggombunuk, tiyappatiyak op aret kwe, “Ti paga nen ambi eekkoloorak lek,” mba’nuk mbo pereegirak nogo yi aret o.

5 An ndarak neegak nogo 7 yippunuk, 8 paga nagabolo mbaneegwaarak. Neebe ti, Iterali mendek aret kwe, nanebunu perak, Mbeniyamin mendek aret o. Nagalo-nogoba kunduk, Iberani mendek aret. Ndi, Muta wone yugu liiru mbanak li’lak eeka an Pariti mendek aret wonagagirak.

6 Wone ti nogo, niniki kundugu lombok logonet, Ala apuri kuwak eerit nogo menggaarak nogo piyakpayak eerogo inoorit nege nagagirak. Obeelom eekkolaawak nduk, Muta wone ndak-ndak eeko menggaarak nogo, an togon ndak-ndak aret eeke nagagirak me, aakumi ambi nen inoone noba panega’lek aret wonogogwaarak.

7 Ti paga an ambi op eekkolaakit nduk, eeke nagagirak kwe, yogondak Keritut wone wagangge nagagirik, “Wone aa’nduk nogo ti, we aanom warogo eerit nage nagagirak kagi,” yinuk, mbo pereegirak.

8-9 Ndi, an nowe Keritut Yetut neenu ariyak ti mondok iya me, “Yi mendek ndi mendek eeriyak abok aret we aanom warogo eerit nage logorak kagi,” mbake nagagirik, Muta wone ndakndak eeke nagagirak nogo paga obeelom eekkoloorak ti, neebi o. Ata, Keritut abet mbakwi paga Ala nen nit obeelom eerogo pinanege nogo mendek, “Muk eeppagagirak me, Keritut kimbirak kiniki kunik wonage keegi o,” yinuk, yo’niruwak nduk, Keritut kolage nagagirik, an yi eekak ndi eekak eeke nagagirak nogo abok aret, “Yi inambeebuk pogom aret kagi,” yinuk, mbo pereegirak.

10-11 At Keritut eebe inom, ndi, Keritut ninake kangge mbareegi, Ala omaawi paga eenik agago mippereegerak nogo inom, “Liippatikit lak ao,” mbake logonet, an kambunuk nogo menggam nen neenik agago mippanuwak nduk, at Keritut iniki yanggonak kagak, aaninggin-paaninggin oba punuk, wako mbareegwa, kambunuk, eenik agagerak nogo kwak, an ndak-ndak neegak, eeppaniyak op aret mbake agarik o. Mbe agan nogo logonet, kola noorak wone

12 An niniki muk kole ee’nake, ndi, wone agan wagarak nogo abu eeppanege, eereegerak me nduk yokkirage ti lek o. Ata, Keritut Yetut nen ee’nabikit nduk kwaa’nabeegerak nogo, “Aret kolaakit o,” yinuk,nengga loolo aret mugurok nage agarik o.

13 At nen eeppaniyak nduk, mii’nabeegerak nogo ti, muk eeppaneegerak me nduk, yokkiragi ti lek o, noreewi. Ata, an aa’nduk eeke nagagirak nogo, nggonenogo nambokan mbo punuk, ngget mendek eeppaniyak koonogo pereegerak nogo, kola naakit nduk eeke logonet,

14 Keritut Yetut eereegerak paga at Ala nimbirak mbogut paga logokit nduk, yonggo paneegerak nogo mban nengga loolo agago punuk, mbe agan mugurok nage agarik o.

15 Kit kiniki muk kole agaarak kenok ninom togop aret mbe agan nogo logowok o. Ndi, kit ando togop eeriyak mbaka’lek kenok, eeko logobagip nduk, Ala nen aret eekkinabigin me,

16 nit abok niniki ambit eeppunuk, kola noorak nduk, wone aa’nduk waganeegurak nogo mbo punuk, niniyok paga yungguninuk woroorak ti mage o. Ata, abeko logonet, mondok mugurok nogo logowok o.

17-18 Noreewi o. It aap ando apit nogo nen, “Keritut eyo karo-karo paga kambeegerak wone woorak nineebi,” mba’nuk, iniki alik koonit nogo menggaarak me, “Ala inom wim mbanak wonogwe o,” yinuk, ko’lukii’me yokkirage minggirak nogo, yogondak ambinom le ari logonet yokkiragi o. It aap ti, togop eerit nogwe me, an eeke minggi kwak, kit ndak-ndak eeko logonet, it kinoreewi ando nen nit eeko monggoorak nogo kokwak eekwi iinok, liirogon aret inarum logonip o.

19 It aap ti nen nggween paga mendek mban abekwi, inaanogum ake mban tiyappugwi, inenggali ariyak kagak wogoppakwi, eeko menggaarak me, Ala nen mondok lek eerogo piyaagin kwe,

20 nit perak, ninawi ninaworak mbogut paga wonage me, ninagap ndaka ninowe Yetut Keritut mbogut paga nen, “Mbet-mbet woraawak lak, ao,” yinuk, tokkogo ogoorik o.

21 Wambi wage logonet, at omaawi paga yi mendek ndi mendek abok aret at abu’me logowak nduk, tebemborogo menggerak nogo paga nen ninagabolo maluk pili age menggerak mendek yi, nggonenogo mbo punuk, obaane’me at agabolo mondok alik ngget mendek nogo aret yippinanigin o.

4 Eeko logorak lengganinabeegerak wone

1 Togop me. noreewi o. Kit an niniki abu kunik me, kinoba mondok aberak mban wonage o. An nanggare-nggare mendaarak inom, niniki ale’nggen mbake inom, ti, kit kineebe aret me, ninowe kinom kunik logonet, wone ti mondok nu’lek porogo logonip o. Ai, noreewi niniki kunik wa!

2 Kit kumi Ewuworiya kunduk, Tinitike kunduk, kimbirak ninowe kinom kiniki kunik logonet, kiniki ambit lambunik logobagip nduk, noone yanggorogon yokkiragi o.

3 Ndi, kat nore Tundogot nimbirak Ala eyabu ndak-ndak eeke menggendak me, it kumi ti, obeelom wone wigak yuwak nduk, nggwiirit-nggwaarit eeko nogogwaarak me, yeenggwaarage logot o. Ndi, aap Kelemen kunduk, it an noreewi ando inendage mbuku ineenik aganaka paga mbanak wonage nogo kunduk, togop aret ninom eeko nogogurak me, inom yeenggwaarage logot o.

4 “Ninowe kinom kunik logonet, kiniki ale’nggen mban mbako logonip o,” yinuk, ne mbere paga yokkiragi o, noreewi.

5 Ninowe woroorak abu panggo yegerak me, it aakumi abok nen, “Iniki abe paga aakumi obeelom eeppiinet nugwi iigo o,” yinuk, kinombaruwak nduk, eerit nogo logonip o.

6 Aaninggin nano mendek ambi kinoba age kenok, kiniki piirik logogup o. Ata, “Aaninggin ndogop noba agaarak o,” yinuk, tamban eekwi, ndi, kinamendek ambi lek kenok, wokkiraawak nduk, “Ala wa,” yinuk, nggino yogwi, eeko logonip o.

7 Ti eekwi kiinok, niniki piirik lek uguntayenak ale’nggen logowok nduk, eeppinanege menggerak alom nit kin kaga’lek niigak kwe, eeppinanegak mban eeke menggerak Ala nogo nen, Keritut Yetut kinom kiniki kunik me, kineebe-kiniki abok aret liirogon kinarum logogin o.

8 Noreewi o. Wone irip paga ambiriluk yi, yokkira o. Wone abet mban agan nugwi, iya eeriyak kenok mban eerit nugwi, a’me nggelok mban eeppiinet nugwi, kumi inabok yaga’- lek wonogwe, kinoone abe kigirikwe mban agan nugwi, “Wone abe yigi,” yuwak nduk agan nugwi, eekwi ti mendek abok aret eekwi kiinok, aakumi nen, “Yi abu obeelom aret eekwi iigo o,” yinuk, tiyappogo logorak aret me, ti mendek mban eeko logobagip nduk, kiniki koonggo logonip o.

9 An wone mamunggirage neegak, waganggo nogogutak inom, ari neegak kinaruk konenggo nogogutak inom, eeke neegak kinigen neego nogogutak inom, nogo abok aret eerit nogo logonip o. Ndi, niniki ugun tayenak ale’nggen logowok nduk, eeppinanege menggerak Ala nogo nen kinarum aret logogin o.

Yeenggwaareegwaarak paga, “Wa,” yoragagerak wone

10 Aa’nduk noba kiniki abe’naka’- lek wonogogutak kwe, yogondak iluk kiniki abe’nakwi kiige nagarik, nowe nimbirak kunik logonet, niniki ale’nggen ambik mbake agarik o. Aa’nduk we noba aberak wonogogutak kwe, yeenggwaaniriyak eyom awo aga’lek kenok, puk wonogogutak me nduk yokkiragi o, noreewi.

11 An yi mendek ndi mendek abok aret noba age kagak, niniki ugun tayenak logorak mamunggolagagirak me, an namendek lek kenok, “Ambi wo’negabok eekaarak ao,” yinuk, yokkirage lek o.

12 An namendek lek kenok, wonage kenok, ti neenu aret o. An mbi ndonggoppanege, abu ee’- nake, ti neenu mban. Ndi, namendek ka’let age, namendek lek age, yi mendek ndi mendek op-maluk abok aret noba age nogo kagak niniki ugun tayenak logorak mamunggolagagirak.

13 Keritut nimbirak kunik logonet, omaawi eeppanege kagak, an yi eekak ndi eekak abok eeriyak op aret kage minggirak o.

14 Op aret eeriyak kage neegak kwe, an aaninggin noba age mbareegi, kit nen yeenggwaanereegutak me, “Wa,” yokkiragi o.

15 Kit Pilipi mendek yi wae. An maan aa’nduk obeelom wone yi awi ndi awi yoranet nage logokit nduk, o Makendoniya mbo punuk o alik me nage neegak, Ala apuri kuwak eerit nogo monggoorak kenok ti, yeenggwa- yeenggwa eeko monggoorak kwe, it abok aret puk iigak, kit Ala apuri o Pilipi nen mban yeenggwaanereegutak nogo kineenu aret o.

16 An o Tetalonika wonage neegak, kit nen ne mbere paga yeenggwaanereegutak nogo kunduk aberak aret wonage o.

17 Kinamendek ambi wo’nirubagip nduk, an nggino yokkiraga’lek neegak, wo’nereegutak waganeegirak nogo ti, Ala nen peebi onggo nggwok wokkiraawak nduk, eyo anggen yi’- nage menggi kwak, kit togop aret anggen nggwok yikkologwe kiyaakit nduk, waganeegirak o.

18 Kit nappani wogogutak nogo, abok aret waganeegirak me, lek aga’lek wonage aret o. Ala ake pugu kani kunggwi obari obeelom kenok Ala nen, “Op wo’nega o,” yinuk, iniki ale’nggen mbake menggi kwak, kit an nake pugu aap Epapororitut nen wo’niruwak nduk nappi wogogutak nogo, wonok niri wage mbareegi, wagangge nagagirik, ndiinik-piinik agago pereegirak lek aga’lek wonage aret o.

19 Nit eeriyak ambi mendek lek age kenok, Keritut Yetut eereegerak paga at Ala nen oona ngginik kagak wo’- nirage logogin o.

20 “Ninogoba Ala endage mondok-mondok tiyappogo logowok o,” yinuk, abet aret yokkiragi o.

Amin.Irip paga keyage wappiyareegerak wone

21 Ala apuri ake leenak Keritut Yetut kinom kiniki kunik wonogwe nogo abok aret keyage wappiigo logonip o. Ndi, an noreewi ninom yime wonogwe nogo nen keyage wappinagaga o.

22 Ala apuri ake leenak o yime wonogwe abok nen keyage wappinagagwi iigak, it Kayitat apuri logorogon nen kunduk, keyage wappinagaga mban o.

23 Ninowe Yetut Keritut iniki kunik en eeppinagage logonet, kinarum aret logogin o. An Pawulut Timotiyut nimbirak nen abu aret yokkirogo o. Wa.

Dawut nen Aput Talomo Aruk wareegeerak wone yi o.

DAWUT NEN APUT TALOMO KINI WUPPEREEGERAK WONE YI-O.     1 Mbininegwaarak 28:9  9 Yorage nagagerik, aput Talomo yoge logonet, “Ndi, kat na...